ΛΟΞΥΓΓΑΣ

Εισαγωγή

Ο λόξυγγας (hiccup, singultus) είναι μια ακούσια, σπασμωδική σύσπαση του διαφράγματος, που ακολουθείται από ξαφνικό κλείσιμο της γλωττίδας, με αποτέλεσμα τον χαρακτηριστικό ήχο «χικ».
Συνήθως πρόκειται για ένα παροδικό και ακίνδυνο φαινόμενο, που εμφανίζεται μετά από γεύμα, κατανάλωση ανθρακούχων ποτών, απότομες αλλαγές θερμοκρασίας ή ψυχολογική ένταση.

Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, ο λόξυγγας μπορεί να καταστεί επίμονος (εμμένων) ή ακόμη και ανθεκτικός, αποτελώντας όχι απλώς ενόχληση αλλά και σημαντικό σύμπτωμα υποκείμενης παθολογίας.

Ορισμοί και κατηγορίες

Οξύς λόξυγγας: Διάρκεια μερικά λεπτά έως <48 ώρες.
Εμμένων (persistent hiccup): Διάρκεια >48 ώρες και έως 1 μήνα.
Ανθεκτικός (intractable hiccup): Διάρκεια >1 μήνα, σπάνιος αλλά σοβαρός.

Η διάκριση αυτή είναι σημαντική γιατί ο οξύς λόξυγγας συνήθως είναι καλοήθης, ενώ οι εμμένων/ανθεκτικόςσχετίζονται με οργανική ή νευρολογική νόσο.

Παθοφυσιολογία – Νευρικά τόξα

Ο λόξυγγας είναι αποτέλεσμα δυσλειτουργίας του αντανακλαστικού τόξου που περιλαμβάνει:

Εισροή ερεθίσματος: πνευμονογαστρικό νεύρο, φρενικό νεύρο, συμπαθητικές ίνες.
Κεντρική επεξεργασία: εγκεφαλικό στέλεχος (πυρήνες στον προμήκη μυελό).
Εκροή: κινητικές ίνες του φρενικού νεύρου προς το διάφραγμα.

Όταν υπάρχει παρατεταμένος ερεθισμός αυτού του κυκλώματος, εμφανίζεται εμμένων λόξυγγας.

Αιτιολογία

Α. Γαστρεντερικά αίτια

Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠΝ).
Διαφραγματοκήλη.
Γαστρίτιδα, πεπτικό έλκος.
Παγκρεατίτιδα, παθήσεις ήπατος.
Ενδοκοιλιακοί όγκοι.

Β. Νευρολογικά αίτια

Αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια.
Όγκοι εγκεφάλου ή εγκεφαλικού στελέχους.
Κρανιοεγκεφαλική κάκωση.
Σκλήρυνση κατά πλάκας, νευροεκφυλιστικές νόσοι.

Γ. Θωρακικά αίτια

Πνευμονία, πλευρίτιδα.
Όγκοι πνεύμονα ή μεσοθωρακίου.
Καρδιολογικά (έμφραγμα, περικαρδίτιδα).

Δ. Φάρμακα και μεταβολικά αίτια

Κορτικοστεροειδή, χημειοθεραπευτικά, βενζοδιαζεπίνες.
Ουραιμία, υπονατριαιμία, υπερασβεστιαιμία.

Κλινικές εκδηλώσεις και επιπτώσεις

Ο εμμένων λόξυγγας μπορεί να προκαλέσει:

Αϋπνία(λόγω συνεχών επεισοδίων).
Απώλεια βάρους(λόγω δυσκολίας στη λήψη τροφής).
Κόπωση, ψυχολογική επιβάρυνση.
Σε βαριές περιπτώσεις: υποσιτισμό, αφυδάτωση, επιδείνωση υποκείμενης νόσου.

Διαγνωστική προσέγγιση

Ιστορικό

Έναρξη, διάρκεια, σχέση με γεύματα ή στάση σώματος.
Συνοδά συμπτώματα (καούρα, δύσπνοια, νευρολογικά).
Φάρμακα, νοσήματα, κατανάλωση αλκοόλ.

Κλινική εξέταση

Καρδιοαναπνευστικό, κοιλιακό, νευρολογικό σύστημα.

Εργαστηριακές εξετάσεις

Αιματολογικός έλεγχος, ηλεκτρολύτες, ηπατική/νεφρικήβιοχημεία.

Απεικονιστικός έλεγχος

Ακτινογραφία θώρακος.
Ενδοσκόπηση αν υπάρχουν συμπτώματα από το ανώτερο πεπτικό.
Αξονική ή μαγνητική εγκεφάλου/θώρακος σε νευρολογικά ή άτυπα περιστατικά.

Θεραπευτική αντιμετώπιση

Α. Αντιμετώπιση υποκείμενης αιτίας

PPIs για ΓΟΠΝ.
Αντιμετώπιση λοίμωξης/φλεγμονήςήπατος/παγκρέατος.
Διόρθωση ηλεκτρολυτικών διαταραχών.

Β. Φαρμακευτική αγωγή για συμπτωματικό έλεγχο

Χλωροπρομαζίνη(κλασικό φάρμακο εκλογής).
Μετοκλοπραμίδη(προκινητικό).
Βακλοφένη(GABA-εργικό μυοχαλαρωτικό).
Άλλα: γκαμπαπεντίνη, αλοπεριδόλη.

Γ. Μη φαρμακευτικές τεχνικές (για ανακούφιση)

Αναπνοή σε χαρτοσακούλα (αύξηση CO₂).
Κατάποση κρύου νερού, γαργάρες.
Ερεθισμός του ρινοφάρυγγα ή της γλώσσας.

Δ. Επεμβατικές επιλογές (σπάνιες)

Διέγερση πνευμονογαστρικού νεύρου.
Τοπικό block φρενικού νεύρου.

Πρόγνωση

Ο οξύς λόξυγγας είναι καλοήθης.
Ο εμμένων λόξυγγας υποχωρεί με θεραπεία της αιτίας.
Ο ανθεκτικός λόξυγγας μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή έκπτωση ποιότητας ζωήςκαι να είναι σημάδι σοβαρής νόσου.

Συμπεράσματα

Ο εμμένων λόξυγγας είναι σπάνιος αλλά κλινικά σημαντικός.
Η διερεύνηση πρέπει να είναι συστηματική και να στοχεύει στον εντοπισμό υποκείμενης αιτίας.
Η θεραπεία περιλαμβάνει αντιμετώπιση του αιτίου, φαρμακευτική αγωγή και σε ανθεκτικές περιπτώσεις επεμβατικές λύσεις.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΜΑΖΙ ΜΑΣ