Εισαγωγή

Η δυσπεψία είναι ένας από τους πιο συχνούς λόγους επίσκεψης στον γαστρεντερολόγο. Ο όρος περιγράφει ένα σύνολο συμπτωμάτων από το ανώτερο πεπτικό: αίσθημα πληρότητας μετά το γεύμα, φούσκωμα, επιγαστρικό πόνο ή καύσο, ναυτία.

Όταν αυτά τα συμπτώματα δεν μπορούν να αποδοθούν σε οργανική αιτία (π.χ. έλκος, ΓΟΠΝ, καρκίνο), τότε μιλάμε για Λειτουργική Δυσπεψία (Functional Dyspepsia, FD).
Ανήκει στις λεγόμενες λειτουργικές γαστρεντερικές διαταραχές, μαζί με το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

Ορισμός και διαγνωστικά κριτήρια

Η Λειτουργική Δυσπεψία ορίζεται από τη Ρώμη IV ταξινόμηση (Rome IV criteria) ως:

• Παρουσία ενοχλητικών συμπτωμάτων από το ανώτερο πεπτικόγια τουλάχιστον 3 μήνες, με έναρξη τουλάχιστον 6 μήνες πριν,
• χωρίς να εντοπίζεται οργανική αιτία που να εξηγεί τα συμπτώματα.

Υποκατηγορίες λειτουργικής δυσπεψίας:

Σύνδρομο μεταγευματικής δυσφορίας (Postprandial Distress Syndrome, PDS)

• Αίσθημα πληρότητας μετά από μικρά γεύματα.
• Ενοχλητικό φούσκωμα.

Σύνδρομο επιγαστρικού πόνου (Epigastric Pain Syndrome, EPS)

• Επίμονος ή διαλείπων επιγαστρικός πόνος/καύσος.
• Όχι απαραίτητα σχετιζόμενος με τα γεύματα.

Παθοφυσιολογία

Η λειτουργική δυσπεψία είναι πολυπαραγοντική:

• Διαταραχή γαστρικής κένωσης→ καθυστερημένο άδειασμα του στομάχου οδηγεί σε φούσκωμα και πληρότητα.
• Διαταραχή προσαρμογής θόλου στομάχου(impaired gastric accommodation).
• Σπλαχνική υπερευαισθησία→ οι ασθενείς αντιλαμβάνονται φυσιολογικά ερεθίσματα ως ενοχλητικά.
• Φλεγμονώδεις μηχανισμοί→ χαμηλόβαθμη φλεγμονή με ηωσινόφιλα/μαστοκύτταρα στο βλεννογόνο.
• Λοίμωξη από Helicobacter pylori→ σχετίζεται σε ορισμένους ασθενείς.
• Ψυχολογικοί παράγοντες→ άγχος, στρες, κατάθλιψη επηρεάζουν την αντίληψη και την ένταση των συμπτωμάτων.

Κλινική εικόνα

Κύρια συμπτώματα:

• Αίσθημα πληρότητας μετά από γεύμα.
• Πρόωρος κορεσμός (ο ασθενής δεν μπορεί να ολοκληρώσει το γεύμα).
• Επιγαστρικός πόνος ή καύσος.
• Ναυτία, φούσκωμα.

Δευτερεύοντα:

• Ρέψιμο, μετεωρισμός.
• Μειωμένη όρεξη.
• Σε μερικούς ασθενείς: απώλεια βάρους.

Διαγνωστική προσέγγιση

Η διάγνωση είναι κυρίως εξ αποκλεισμού.

Ιστορικό & κλινική εικόνα

• Συμπτώματα διάρκειας ≥3 μηνών.
• Σχέση με γεύματα, φάρμακα, στρες.

Εξετάσεις

• Γαστροσκόπηση: για αποκλεισμό έλκους, γαστρίτιδας, κακοήθειας.
• Έλεγχος για H. pylori(ουρία breath test, κοπράνων αντιγόνο ή βιοψία).
• Βασικός αιματολογικός έλεγχος(γενική αίματος, θυρεοειδικές ορμόνες, βιοχημεία).

Alarm συμπτώματα που επιβάλλουν ενδοσκόπηση:

• Αιμορραγία (μέλαινα, αιματέμεση).
• Αναιμία.
• Απώλεια βάρους.
• Δυσφαγία, έμετοι.
• Ηλικία >50 ετών με νέα συμπτώματα.