Γαστροσκόπηση

Εισαγωγή – Ορισμός και Σημασία

Η γαστροσκόπηση ή ορθότερα οισοφαγογαστροδωδεκαδακτυλοσκόπηση (OGD) είναι μία ενδοσκοπική εξέταση που επιτρέπει την άμεση επισκόπηση του ανώτερου πεπτικού σωλήνα, δηλαδή του οισοφάγου, του στομάχου και του δωδεκαδακτύλου. Αποτελεί τη σημαντικότερη μέθοδο για τη διάγνωση ποικίλων παθήσεων του ανώτερου γαστρεντερικού, με ταυτόχρονη δυνατότητα λήψης βιοψιών ή και θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Η μέθοδος εισήχθη κλινικά στη δεκαετία του 1960 με τα πρώτα εύκαμπτα ενδοσκόπια από οπτικές ίνες και εξελίχθηκε ραγδαία με την έλευση της βιντεοενδοσκόπησης. Σήμερα, η γαστροσκόπηση αποτελεί εξέταση ρουτίνας, που εκτελείται σε εκατομμύρια ασθενείς ετησίως παγκοσμίως.

Ενδείξεις

Οι κυριότερες ενδείξεις για γαστροσκόπηση περιλαμβάνουν:

Διαγνωστικές ενδείξεις

Διερεύνηση δυσφαγίαςή οδυνοφαγίας.
Διερεύνηση δυσπεψίας, ιδιαίτερα σε ασθενείς >45–50 ετών ή με «συμπτώματα συναγερμού» (απώλεια βάρους, αιμορραγία, αναιμία)και κακοσμία.
Έλεγχος αιμορραγίας ανώτερου πεπτικού.
Διάγνωση οισοφάγου Barrett.
Έλεγχος για πεπτικό έλκοςστομάχου/δωδεκαδακτύλου.
Διάγνωση γαστρίτιδας, οισοφαγίτιδας, εκκόλπωσης Zenker.
Διερεύνηση σιδηροπενικής αναιμίας.
Βιοψίες για αποκλεισμό κακοήθειαςή λοίμωξης από Helicobacter pylori.

Θεραπευτικές ενδείξεις

Ενδοσκοπική αιμόσταση (π.χ. έλκη, αγγειοδυσπλασίες, κιρσορραγία).
Αφαίρεση πολυπόδων ή ξένων σωμάτων.
Διαστολή στενώσεων (καλοήθων ή κακοήθων).
Τοποθέτηση ενδοπροθέσεων (stents).
Εφαρμογή θερμικών ή μηχανικών μεθόδων αιμόστασης.

Παρακολούθηση (follow up)

Επανέλεγχος πεπτικού έλκους για αποκλεισμό καρκίνου στομάχου.
Παρακολούθηση οισοφάγου Barrett για δυσπλασία/καρκίνο.
Παρακολούθηση μετά ενδοσκοπική εκτομή ή ογκολογική θεραπεία.

Αντενδείξεις

Η γαστροσκόπηση είναι ασφαλής, αλλά υπάρχουν:

Απόλυτες αντενδείξεις: ασταθής αιμοδυναμική κατάσταση, ρήξη οισοφάγου.
Σχετικές αντενδείξεις: βαριά αναπνευστική ανεπάρκεια, σοβαρές διαταραχές πήξης, πρόσφατο έμφραγμα, έλλειψη συνεργασίας.

Προετοιμασία Ασθενούς

Νηστεία: 6–8 ώρες πριν από την εξέταση.
Φαρμακευτική αγωγή: προσαρμογή αντιπηκτικών/αντιαιμοπεταλιακών ανάλογα με τον κίνδυνο αιμορραγίας.
Καταστολή: συνήθως με μέθη (midazolam, προποφόλη) ή/και σε συνδυασμόμε τοπική αναισθησία με ξυλοκαΐνη

Τεχνική Εξέτασης

Η εξέταση πραγματοποιείται με εύκαμπτο ενδοσκόπιο μήκους ~100 cm.

Ο ασθενής τοποθετείται σε αριστερή πλάγια θέση.
Χορηγείται μέθη και επιστόμιο μιας χρήσηςγια προστασία του ενδοσκοπίου.
Το ενδοσκόπιο προωθείται μέσω του στοματοφάρυγγα στον οισοφάγο, στο στομάχι και στο δωδεκαδάκτυλο.
Κατά την απόσυρση γίνεται λεπτομερής επιθεώρηση και λήψη βιοψιών.
Σε θεραπευτικές πράξεις, χρησιμοποιούνται εξειδικευμένα εργαλεία μέσω του καναλιού εργασίας(πχ λαβίδα βιοψίας).

Ενδοσκοπικά Ευρήματα

Η γαστροσκόπηση μπορεί να αποκαλύψει:

Οισοφάγος: οισοφαγίτιδα, κιρσούς, εκκολπώματα, οισοφάγο Barrett, νεοπλάσματα.
Στομάχι: γαστρίτιδα, έλκη, πολυπόδες, καρκίνο, αγγειοδυσπλασίες.
Δωδεκαδάκτυλο: δωδεκαδακτυλίτιδα, έλκος, νόσος Crohn, παρασιτώσεις.

Θεραπευτικές Δυνατότητες

Η γαστροσκόπηση δεν είναι μόνο διαγνωστική αλλά και θεραπευτική:

Ενδοσκοπική αιμόστασημε clips, ενέσεις αδρεναλίνης, θερμική καυτηρίαση.
Αφαίρεση πολυπόδων(πολυποδεκτομή).
Ενδοσκοπική βλεννογονεκτομή (EMR)ή υποβλεννογόνια εκτομή (ESD) σε πρώιμο καρκίνο.
Διαστολή στενώσεωνμε μπαλόνι ή bougie.
Τοποθέτηση stentσε κακοήθεις στενώσεις.
Αφαίρεση ξένων σωμάτων.

Επιπλοκές

Παρότι η γαστροσκόπηση είναι ασφαλής, οι κυριότερες επιπλοκές περιλαμβάνουν:

Καταστολή/αναισθησία: υποξία, βραδυκαρδία, υπόταση.
Τραυματισμοί/αιμορραγία: κυρίως μετά από θεραπευτικούς χειρισμούς.
Διάτρηση: σπάνια (<0,1%)
Λοιμώξεις: σπάνιες με σωστή απολύμανση ενδοσκοπίου.

Αποτελεσματικότητα και Κλινική Αξία

Η γαστροσκόπηση αποτελεί τη μέθοδο εκλογής για τη διερεύνηση συμπτωμάτων ανώτερου πεπτικού. Έχει υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα για τον εντοπισμό και την ιστολογική τεκμηρίωση βλαβών.
Η δυνατότητα άμεσης βιοψίας και θεραπευτικής παρέμβασης αυξάνει τη διαγνωστική και θεραπευτική αξία της.

Νεότερες Εξελίξεις

Ενδοσκόπια υψηλής ανάλυσης(HD) και narrow-band imaging (NBI) για καλύτερη απεικόνιση.
Confocal laser endomicroscopyγια in vivo ιστολογική εκτίμηση.
Endoscopic full-thickness resectionγια δύσκολες βλάβες.
Συνεργασία με τεχνητή νοημοσύνη (AI)για ανίχνευση βλαβών.

Συμπεράσματα

Η γαστροσκόπηση είναι μία αναντικατάστατη εξέταση στη σύγχρονη γαστρεντερολογία.

Παρέχει υψηλή διαγνωστική ακρίβεια.
Συνδυάζει διάγνωση και θεραπεία σε μία πράξη.
Βελτιώνει σημαντικά την πρόγνωση ασθενών με αιμορραγία, καρκίνο ή προκαρκινικές βλάβες.

Η συνεχής τεχνολογική πρόοδος και η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης υπόσχονται ακόμη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και ασφάλεια στο μέλλον.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΜΑΖΙ ΜΑΣ