Καρκίνος Στομάχου

Εισαγωγή

Ο καρκίνος του στομάχου, γνωστός και ως γαστρικός καρκίνος, αποτελεί μια από τις σημαντικότερες αιτίες θανάτου από κακοήθειες παγκοσμίως, παρά τη μείωση της συχνότητάς του σε ορισμένες περιοχές κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Η νόσος χαρακτηρίζεται από έντονη ετερογένεια τόσο σε μορφολογικό όσο και σε μοριακό επίπεδο, γεγονός που καθιστά τη μελέτη της ιδιαίτερα απαιτητική. Από επιδημιολογικής πλευράς, ο καρκίνος του στομάχου κατατάσσεται μεταξύ των πέντε συχνότερων καρκίνων διεθνώς και αποτελεί την τέταρτη αιτία θανάτου από καρκίνο, με εκατοντάδες χιλιάδες νέες διαγνώσεις κάθε χρόνο.

Η κλινική σημασία της νόσου έγκειται στο γεγονός ότι συνήθως διαγιγνώσκεται σε προχωρημένα στάδια, όπου η θεραπευτική παρέμβαση είναι περιορισμένη και η πρόγνωση δυσμενής. Η ανατομική θέση του στομάχου, η πολυπλοκότητα της αιματικής και λεμφικής του αποχέτευσης, καθώς και η βιολογική επιθετικότητα των όγκων αυτών, καθιστούν τον καρκίνο του στομάχου μια από τις πλέον θανατηφόρες κακοήθειες του πεπτικού συστήματος.

Η ανάπτυξη του γαστρικού καρκίνου είναι πολυπαραγοντική και σχετίζεται με γενετικούς, περιβαλλοντικούς και λοιμογόνους παράγοντες. Η χρόνια λοίμωξη από Helicobacter pylori αποτελεί τον σημαντικότερο αιτιολογικό παράγοντα, ενώ η διατροφή πλούσια σε αλάτι, καπνιστά και επεξεργασμένα τρόφιμα, καθώς και το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ, ενισχύουν την καρκινογένεση. Παράλληλα, οι πρόσφατες μοριακές μελέτες έχουν αποκαλύψει μια σειρά από γενετικές και επιγενετικές μεταβολές που οδηγούν στην καρκινική εξαλλαγή του γαστρικού βλεννογόνου, ανοίγοντας νέες προοπτικές για στοχευμένες θεραπείες.

Από ιστολογικής πλευράς, ο καρκίνος του στομάχου διακρίνεται κυρίως σε δύο μεγάλες κατηγορίες, σύμφωνα με την ταξινόμηση του Lauren: τον εντερικό τύπο, που σχετίζεται περισσότερο με περιβαλλοντικούς παράγοντες και προϋπάρχουσες προκαρκινικές αλλοιώσεις, και τον διάχυτο τύπο, ο οποίος έχει ισχυρότερη γενετική βάση και χειρότερη πρόγνωση. Η κατανόηση αυτών των διαφορών είναι κρίσιμη τόσο για τη διάγνωση όσο και για τη θεραπευτική στρατηγική.

Με την παρούσα ανάλυση θα επιχειρήσω να παρουσιάσω μια ολοκληρωμένη εικόνα του καρκίνου του στομάχου, εστιάζοντας στην επιδημιολογία, τους παθογενετικούς μηχανισμούς, την κλινική εικόνα, τις διαγνωστικές και θεραπευτικές προσεγγίσεις, καθώς και στις σύγχρονες προοπτικές της έρευνας. Στόχος είναι να αναδειχθεί η πολυπλοκότητα της νόσου και να δοθεί έμφαση στην ανάγκη για πρώιμη διάγνωση και ανάπτυξη εξατομικευμένων θεραπειών.

Επιδημιολογία & Παράγοντες Κινδύνου

Επιδημιολογία

Ο καρκίνος του στομάχου παραμένει ένα από τα πλέον σημαντικά νεοπλάσματα διεθνώς, παρά τη σταδιακή μείωση της επίπτωσής του σε αρκετές ανεπτυγμένες χώρες. Σύμφωνα με τα δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) και του Global Cancer Observatory (GLOBOCAN), το 2020 καταγράφηκαν περισσότερες από 1 εκατομμύριο νέες περιπτώσεις και περίπου 770.000 θάνατοι παγκοσμίως, καθιστώντας τον καρκίνο του στομάχου την τέταρτη αιτία θανάτου από κακοήθεια μετά τον καρκίνο του πνεύμονα, του παχέος εντέρου και του ήπατος.

Η γεωγραφική κατανομή της νόσου παρουσιάζει έντονες διαφοροποιήσεις:

Υψηλή επίπτωση παρατηρείται σε χώρες της Ανατολικής Ασίας (Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Κίνα), της Ανατολικής Ευρώπης και της Νότιας Αμερικής (Χιλή, Κολομβία, Περού).
Χαμηλότερα ποσοστά καταγράφονται στη Βόρεια Αμερική, τη Βόρεια Ευρώπη και την Αφρική.
Η Ιαπωνία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα χώρας με υψηλή συχνότητα, αλλά και χαμηλότερη θνησιμότητα, λόγω καθιερωμένων προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου με ενδοσκόπηση.

Η συχνότητα διαφοροποιείται και ως προς το φύλο, με τους άνδρες να εμφανίζουν περίπου διπλάσιο κίνδυνο σε σχέση με τις γυναίκες. Επιπλέον, η επίπτωση αυξάνεται με την ηλικία, με κορύφωση μεταξύ της 6ης και 7ης δεκαετίας της ζωής.

Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί μείωση του εντερικού τύπου καρκίνου, που σχετίζεται με περιβαλλοντικούς παράγοντες, ενώ αντίθετα ο διάχυτος τύπος παρουσιάζει σταθερότερη ή ελαφρώς αυξανόμενη τάση. Παράλληλα, αυξάνονται οι περιπτώσεις αδενοκαρκινώματος της γαστροοισοφαγικής συμβολής, κυρίως σε δυτικές χώρες, πιθανώς λόγω της αυξημένης συχνότητας της παλινδρόμησης και της παχυσαρκίας.

Παράγοντες Κινδύνου

Η καρκινογένεση στο στομάχι είναι αποτέλεσμα πολυπαραγοντικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ γενετικών προδιαθέσεων και περιβαλλοντικών παραγόντων.

Λοίμωξη από Helicobacter pylori

Η χρόνια λοίμωξη με Helicobacter pylori αποτελεί τον σημαντικότερο μεμονωμένο αιτιολογικό παράγοντα. Το βακτήριο προκαλεί χρόνια γαστρίτιδα, η οποία μπορεί να εξελιχθεί σε ατροφική γαστρίτιδα, εντερική μεταπλασία, δυσπλασία και τελικά καρκίνωμα (μοντέλο Correa). Στελέχη που φέρουν το γονίδιο CagA θεωρούνται περισσότερο ογκογόνα, ενώ οι γενετικές διαφορές του ξενιστή (π.χ. πολυμορφισμοί σε γονίδια που κωδικοποιούν προ-φλεγμονώδεις κυτταροκίνες όπως η IL-1β) ενισχύουν την καρκινογόνο δράση.

Διατροφικοί παράγοντες

Η διατροφή έχει καθοριστικό ρόλο:

Υψηλή κατανάλωση αλατισμένων, καπνιστώνκαι επεξεργασμένων τροφών αυξάνει τον κίνδυνο.
Τα νιτρώδη και νιτρικά άλατα, που υπάρχουν σε επεξεργασμένα τρόφιμα, μπορούν να μετατραπούν σε νιτροζαμίνες, ισχυρά καρκινογόνα.
Χαμηλή κατανάλωση φρέσκων φρούτων και λαχανικών, που είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά, συσχετίζεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο.

Κάπνισμα και αλκοόλ

Το κάπνισμα διπλασιάζει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του στομάχου, ιδίως για τον εντερικό τύπο. Η κατανάλωση αλκοόλ, κυρίως σε μεγάλες ποσότητες και ιδιαίτερα υπό τη μορφή αποσταγμάτων υψηλού αλκοολικού βαθμού, έχει επίσης ενοχοποιηθεί.

Γενετική προδιάθεση και κληρονομικά σύνδρομα

Αν και οι περισσότερες περιπτώσεις είναι σποραδικές, ένα μικρό ποσοστό σχετίζεται με κληρονομικά σύνδρομα:

Κληρονομικός διάχυτος καρκίνος του στομάχου (HDGC):Συσχετίζεται με μεταλλάξεις στο γονίδιο CDH1, το οποίο κωδικοποιεί την E-cadherin.
Σύνδρομο Lynch (HNPCC):Αυξάνει τον κίνδυνο γαστρικού καρκίνου.
Οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση (FAP):Συνδέεται με ανάπτυξη γαστρικών αδενωμάτων και καρκίνου.

Άλλοι παράγοντες

Η χρόνια ατροφική γαστρίτιδα και η κακοήθης αναιμία (λόγω αυτοάνοσης γαστρίτιδας) αυξάνουν τον κίνδυνο.
Η παχυσαρκία και η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση συσχετίζονται περισσότερο με τον καρκίνο της καρδίας του στομάχου.
Η χαμηλή κοινωνικοοικονομική κατάσταση σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο, πιθανώς λόγω διαφορών στη διατροφή και στην έκθεση σε λοιμογόνους παράγοντες.

Παθογένεση & Μοριακοί Μηχανισμοί

Η καρκινογένεση στο στομάχι είναι αποτέλεσμα μιας πολύπλοκης και πολυπαραγοντικής διαδικασίας, όπου αλληλεπιδρούν γενετικοί, επιγενετικοί, περιβαλλοντικοί και λοιμογόνοι παράγοντες. Ο μηχανισμός δεν είναι γραμμικός αλλά ακολουθεί διαδοχικά στάδια, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το μοντέλο του Correa, το οποίο περιγράφει την εξέλιξη από χρόνια γαστρίτιδα σε ατροφία, εντερική μεταπλασία, δυσπλασία και τελικά καρκίνωμα.

Φλεγμονή και Helicobacter pylori

Η χρόνια λοίμωξη από Helicobacter pylori αποτελεί το σημείο εκκίνησης για μεγάλο ποσοστό γαστρικών καρκίνων. Το βακτήριο εγκαθίσταται στον γαστρικό βλεννογόνο και με την έκκριση τοξινών όπως η CagA (cytotoxin-associated gene A) και η VacA (vacuolating cytotoxin A) προκαλεί:

Ενεργοποίηση μονοπατιών σηματοδότησης(π.χ. Ras–MAPK, NF-κB, STAT3), που οδηγούν σε αυξημένο κυτταρικό πολλαπλασιασμό.
Αυξημένη παραγωγή προφλεγμονωδών κυτταροκινών(IL-1β, TNF-α, IL-8), που ενισχύουν την τοπική φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες.
Βλάβες DNAλόγω παραγωγής ελευθέρων ριζών οξυγόνου (ROS).

Το αποτέλεσμα είναι η παρουσία μιας χρόνιας φλεγμονώδους κατάστασης που λειτουργεί ως υπόστρωμα για καρκινογένεση.

Επιγενετικές μεταβολές

Εκτός από τις γενετικές μεταλλάξεις, η καρκινογένεση περιλαμβάνει και επιγενετικές αλλαγές:

Υπερμεθυλίωση υποκινητώνγονιδίων-κατασταλτών όγκων (π.χ. CDH1, p16, MLH1), με αποτέλεσμα τη σίγαση της έκφρασής τους.
Δυσλειτουργία microRNA (miRNA):Τα miRNA ρυθμίζουν τη γονιδιακή έκφραση, και η διαταραχή τους προάγει την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη.
Μεταβολές στη δομή της χρωματίνης, που οδηγούν σε απώλεια ελέγχου του κυτταρικού κύκλου.

Οι επιγενετικές μεταβολές έχουν το πλεονέκτημα ότι είναι δυνητικά αναστρέψιμες, γι’ αυτό και αποτελούν στόχο νέων φαρμακολογικών παρεμβάσεων.

Γενετικές μεταλλάξεις και μοριακές υποκατηγορίες

Η TCGA (The Cancer Genome Atlas) και η Asian Cancer Research Group (ACRG) έχουν ταξινομήσει τον καρκίνο του στομάχου σε μοριακές υποομάδες με βάση γενετικές και επιγενετικές αλλοιώσεις:

EBV-θετικός καρκίνος (~9%)

Σχετίζεται με λοίμωξη από τον ιό Epstein-Barr.
Χαρακτηρίζεται από υπερέκφραση PD-L1/2και μεταλλάξεις στο PIK3CA.
Έχει καλύτερη πρόγνωση και είναι πιο ευαίσθητος σε ανοσοθεραπεία.

Μικροδορυφορική αστάθεια (MSI-high) (~20%)

Οφείλεται σε δυσλειτουργίατου μηχανισμού επιδιόρθωσης DNA (MMR deficiency).
Χαρακτηρίζεται από υψηλό μεταλλακτικό φορτίο.
Ευνοεί την ανταπόκριση σε αναστολείς του άξονα PD-1/PD-L1.

Γονιδιωματικά σταθερός (Genomically Stable, GS) (~20%)

Συχνά αντιστοιχεί στον διάχυτο τύπο του Lauren.
Σχετίζεται με μεταλλάξεις στο CDH1(E-cadherin) και στο RHOA.
Έχει δυσμενή πρόγνωση λόγω διηθητικής συμπεριφοράς.

Χρωμοσωμική αστάθεια (CIN) (~50%)

Αντιστοιχεί κυρίως στον εντερικό τύπο.
Χαρακτηρίζεται από ανευπλοειδία και ενίσχυση ογκογονιδίων όπως HER2, EGFR, MET.
Αποτελεί πεδίο για στοχευμένες θεραπείες (π.χ. trastuzumab για HER2+).

Κυτταρικά μονοπάτια καρκινογένεσης

Η ανάπτυξη του καρκίνου του στομάχου προκύπτει από διαταραχές σε κρίσιμα μονοπάτια:

Wnt/β-catenin pathway:Η ενεργοποίηση οδηγεί σε ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό.
p53 pathway:Μεταλλάξεις στο TP53 είναι συχνές, προκαλώντας απώλεια ελέγχου της απόπτωσης.
TGF-β signaling:Σε φυσιολογικές συνθήκες καταστέλλει τον πολλαπλασιασμό, αλλά σε προχωρημένα στάδια προάγει τη διήθηση και τη μετάσταση.
PI3K/AKT/mTOR pathway:Συμμετέχει στην κυτταρική επιβίωση και ανάπτυξη.

Μηχανισμοί εισβολής και μετάστασης

Η διηθητική συμπεριφορά και η μεταστατική ικανότητα των γαστρικών καρκινικών κυττάρων εξαρτάται από:

Απώλεια της E-cadherin, που μειώνει την κυτταρική συνοχή.
Αυξημένη αγγειογένεσημέσω VEGF και άλλων παραγόντων.
Επιθηλιομεσεγχυματική μετάβαση (EMT), κατά την οποία τα επιθηλιακά κύτταρα αποκτούν φαινότυπο μεσεγχυματικών κυττάρων, διευκολύνοντας τη διήθηση και τη μετάσταση.
Προσκόλληση σε περιτοναϊκές επιφάνειες, ιδιαίτερα στον διάχυτο τύπο, που οδηγεί σε καρκινωμάτωση περιτοναίου.

Κλινική Εικόνα και Συμπτώματα

Γενικά χαρακτηριστικά

Ο καρκίνος του στομάχου αποτελεί μια νόσο με ύπουλη και μη ειδική συμπτωματολογία στα αρχικά στάδια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η διάγνωση να τίθεται συχνά σε προχωρημένο στάδιο, όταν οι θεραπευτικές επιλογές είναι περιορισμένες. Στα αρχικά στάδια, ο όγκος μπορεί να παραμένει ασυμπτωματικός ή να εκδηλώνεται με ήπια, ασαφή συμπτώματα που συχνά αποδίδονται σε καλοήθεις πεπτικές διαταραχές.

Συμπτώματα πρώιμου σταδίου

Τα πρώιμα σημεία και συμπτώματα είναι συνήθως μη ειδικά και περιλαμβάνουν:

Δυσπεψία ή αίσθημα βάρους στο επιγάστριο.
Μετεωρισμός, ήπια ναυτία ή αίσθημα πληρότητας μετά από μικρά γεύματα (early satiety).
Ήπια απώλεια όρεξης.
Ανεξήγητη κόπωση.

Λόγω της ασάφειας αυτών των συμπτωμάτων, οι ασθενείς συχνά καθυστερούν να αναζητήσουν ιατρική βοήθεια.

Συμπτώματα προχωρημένου σταδίου

Καθώς η νόσος εξελίσσεται, τα συμπτώματα γίνονται πιο εμφανή και συνήθως οδηγούν τον ασθενή στον γιατρό:

Απώλεια βάρους:Συμβαίνει σε ποσοστό >60% των ασθενών και αποτελεί ισχυρό προγνωστικό σημείο.
Επίμονος πόνος στο επιγάστριο:Συνήθως συνεχής, όχι απαραίτητα σχετιζόμενος με τη λήψη τροφής.
Αιμορραγία από το ανώτερο πεπτικό:Μπορεί να εκδηλωθεί ως αιματέμεση ή μέλαινα.
Εμετοί:Εμφανίζονται όταν ο όγκος προκαλεί απόφραξη, ιδιαίτερα σε όγκους του άντρου.
Ανορεξία και αποστροφή προς ορισμένες τροφές, ιδιαίτερα προς το κρέας.
Σιδηροπενική αναιμία:Συχνή λόγω χρόνιας μικροσκοπικής αιμορραγίας.

Συμπτώματα ανάλογα με την εντόπιση

Η κλινική εικόνα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη θέση του όγκου:

Όγκοι καρδίας/γαστροοισοφαγικής συμβολής:Δυσφαγία (δυσκολία στην κατάποση), πόνος κατά την κατάποση, παλινδρόμηση.
Όγκοι σώματος στομάχου:Συχνά ασυμπτωματικοί στα αρχικά στάδια, με σταδιακή εμφάνιση άλγους και απώλειας βάρους.
Όγκοι άντρου:Εμετοί λόγω απόφραξης πυλωρού, μεταγευματικό φούσκωμα.

Συστηματικές εκδηλώσεις και παρανεοπλασματικά σύνδρομα

Ο καρκίνος του στομάχου μπορεί να προκαλέσει και συστηματικές εκδηλώσεις:

Παρανεοπλασματικές δερματοπάθειες όπως acanthosis nigricansκαι dermatomyositis.
Θρομβοφλεβίτιδα μεταναστευτική (Trousseau’s syndrome).
Σπανιότερα, ορμονικές εκδηλώσεις όπως παραγωγή ACTH ή ADH.

Κλινικά σημεία προχωρημένης νόσου

Σε προχωρημένα στάδια, ο καρκίνος του στομάχου μπορεί να δώσει χαρακτηριστικά φυσικά σημεία:

Ψηλαφητήμάζα στο επιγάστριο.
Virchow’s node:Διόγκωση του αριστερού υπερκλείδιου λεμφαδένα, ενδεικτική μεταστάσεων μέσω λεμφικής οδού.
Sister Mary Joseph’s nodule:Ομφαλική μεταστατική μάζα.
Krukenberg tumor:Μεταστατικός όγκος ωοθηκών.
Blumer’s shelf:ψηλαφητή μάζα κατά την εξέταση του ορθού αποτελεί ίσως την πρώτη ένδειξη περιτοναϊκής καρκινωμάτωσης /μεταστατικής διήθησης
Ασκίτης: λόγω καρκινωμάτωσης περιτοναίου.

Διαφορική διάγνωση

Η συμπτωματολογία του γαστρικού καρκίνου μπορεί να μιμηθεί άλλες γαστρεντερικές διαταραχές όπως:

Γαστρικό έλκος.
Καλοήθης χρόνια γαστρίτιδα.
Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
Λειτουργική δυσπεψία.

Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της έγκαιρης ενδοσκόπησης σε ασθενείς με επίμονα ή ύποπτα συμπτώματα.

Διαγνωστικές Μέθοδοι

Η διάγνωση του καρκίνου του στομάχου βασίζεται σε συνδυασμό ενδοσκοπικών, ιστολογικών και απεικονιστικών τεχνικών. Ο στόχος δεν είναι μόνο η επιβεβαίωση της παρουσίας κακοήθειας, αλλά και η ακριβής εκτίμηση της εντόπισης, του βάθους διήθησης και της παρουσίας μεταστάσεων, ώστε να καθοριστεί η θεραπευτική στρατηγική.

Ενδοσκόπηση ανώτερου πεπτικού (Οισοφαγογαστροδωδεκαδακτυλοσκόπηση, OGD)

Η ενδοσκόπηση αποτελεί την απαραίτητη και καθοριστική εξέταση για τη διάγνωση.

Δίνει τη δυνατότητα άμεσης επισκόπησηςτου γαστρικού βλεννογόνου και εντοπισμού ύποπτων βλαβών.
Επιτρέπει τη λήψη βιοψιών, που είναι αναγκαία για ιστολογική επιβεβαίωση.
Στα πρώιμα στάδια, οι αλλοιώσεις μπορεί να είναι διακριτικές: ερυθρότητα, επίπεδες βλάβες, μικρές εξελκώσεις ή ανωμαλίες του βλεννογόνου.
Στα προχωρημένα στάδια παρατηρούνται μάζες, έλκη με ανώμαλα όρια ή διηθητικές βλάβες.

Η χρήση ενδοσκοπικών τεχνικών ενίσχυσης εικόνας, όπως Blue Light Imaging (BLI), Linked color imaging (LCI), Narrow Band Imaging (NBI), χρωμοενδοσκόπηση και μεγενθυτική ενδοσκόπηση, βελτιώνει την ανίχνευση πρώιμων αλλοιώσεων.

Ιστολογική εξέταση

Η ιστολογική επιβεβαίωση είναι χρυσός κανόνας για τη διάγνωση.

Η λήψη πολλαπλών βιοψιών (τουλάχιστον 6–8) από διαφορετικά σημεία της βλάβης είναι απαραίτητη.
Η ιστολογική ταξινόμηση γίνεται σύμφωνα με:
- WHO classification, που περιλαμβάνει αδενοκαρκίνωμα, καρκίνωμα με κύτταρα δίκην σφραγιστήρος δακτυλίου, αδενοπλακώδες καρκίνωμα κ.ά.
- Ταξινόμηση Lauren, που διακρίνει τον καρκίνο σε εντερικό και διάχυτο τύπο.
Η ανοσοϊστοχημεία μπορεί να αποκαλύψει υπερέκφραση πρωτεϊνών όπως HER2, PD-L1, E-cadherin, χρήσιμων για προγνωστικούς και θεραπευτικούς σκοπούς.

Απεικονιστικές μέθοδοι

Οι απεικονιστικές τεχνικές χρησιμοποιούνται για τη σταδιοποίηση και τον εντοπισμό μεταστάσεων:

Αξονική τομογραφία (CT):Βασική εξέταση για εκτίμηση τοπικής επέκτασης, διήθησης παρακείμενων οργάνων και ανίχνευσης απομακρυσμένων μεταστάσεων (ήπαρ, πνεύμονες, περιτόναιο).
Μαγνητική τομογραφία (MRI):Χρήσιμη σε ειδικές περιπτώσεις, ιδιαίτερα για την εκτίμηση ηπατικών μεταστάσεων.
Ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα (EUS):Ιδανικό για εκτίμηση του βάθους διήθησης (T staging) και την ανίχνευση λεμφαδένων.
PET-CT (Positron Emission Tomography):Χρησιμοποιείται για εντοπισμό μεταστάσεων με υψηλό μεταβολισμό γλυκόζης, αν και η ευαισθησία του στον γαστρικό καρκίνο είναι περιορισμένη λόγω φυσιολογικής πρόσληψης στο στομάχι.

Διαγνωστική λαπαροσκόπηση & σταδιοποίηση

Η διαγνωστική λαπαροσκόπηση είναι σημαντική σε επιλεγμένους ασθενείς με προχωρημένη νόσο, για ανίχνευση μικροσκοπικής καρκινωμάτωσης περιτοναίου ή μικρών μεταστάσεων που δεν ανιχνεύονται με τις απεικονιστικές μεθόδους. Συχνά συνοδεύεται από λήψη περιτοναϊκού εκπλύματος για κυτταρολογική εξέταση.

Εργαστηριακές εξετάσεις και δείκτες

Αν και δεν υπάρχει ειδικός βιοχημικός δείκτης για τον καρκίνο του στομάχου, ορισμένοι ορολογικοί δείκτες χρησιμοποιούνται επικουρικά:

CEA (Carcinoembryonic antigen)
CA 19-9
CA 72-4

Οι δείκτες αυτοί έχουν περιορισμένη ευαισθησία και ειδικότητα, αλλά μπορούν να χρησιμεύσουν στην παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία ή στην ανίχνευση υποτροπής.

Μοριακές και γενετικές εξετάσεις

Η πρόοδος στη μοριακή βιολογία έχει εισάγει την ανάγκη για γενετικό και μοριακό έλεγχο:

Έλεγχος για HER2 υπερέκφραση(με ανοσοϊστοχημεία ή FISH), καθοριστικός για χρήση trastuzumab.
Έλεγχος PD-L1για ένδειξη ανοσοθεραπείας με αναστολείς PD-1.
Έλεγχος μικροδορυφορικής αστάθειας (MSI)και MMR status, που καθοδηγούν την επιλογή ανοσοθεραπείας.
Έλεγχος μεταλλάξεων σε PIK3CA, MET, FGFR2και άλλες οδούς που δυνητικά αποτελούν θεραπευτικούς στόχους.

Σταδιοποίηση και Προγνωστικοί Δείκτες

Η σταδιοποίηση του καρκίνου του στομάχου έχει καθοριστική σημασία τόσο για την επιλογή της θεραπευτικής στρατηγικής όσο και για την εκτίμηση της πρόγνωσης. Η πλέον αποδεκτή μέθοδος είναι το σύστημα TNM (Tumor, Node, Metastasis) της AJCC/UICC, το οποίο αναθεωρείται περιοδικά για να ενσωματώνει τα νεότερα δεδομένα.

Σύστημα TNM

Κατηγορία T (πρωτοπαθής όγκος):
- Tis: Καρκίνωμα in situ, χωρίς διήθηση της βασικής μεμβράνης.
- T1: Διήθηση του βλεννογόνου ή του υποβλεννογόνιου.
- T2: Διήθηση του μυϊκού χιτώνα.
- T3: Διήθηση του υπορογόνιου.
- T4a: Διήθηση του ορογόνου (περιτοναϊκής επιφάνειας).
- T4b: Διήθηση γειτονικών οργάνων/δομών (π.χ. πάγκρεας, σπλήνας, ήπαρ).
Κατηγορία N (λεμφαδένες):
- N0: Χωρίς διήθηση λεμφαδένων.
- N1: Διήθηση 1–2 περιοχικών λεμφαδένων.
- N2: Διήθηση 3–6 λεμφαδένων.
- N3a: Διήθηση 7–15 λεμφαδένων.
- N3b: Διήθηση ≥16 λεμφαδένων.
Κατηγορία M (μεταστάσεις):
- M0: Χωρίς απομακρυσμένες μεταστάσεις.
- M1: Παρουσία απομακρυσμένων μεταστάσεων (ήπαρ, πνεύμονες, περιτόναιο, ωοθήκες).

Η συνδυασμένη εκτίμηση των Τ, Ν και Μ κατηγοριών οδηγεί στον καθορισμό των σταδίων I–IV, που σχετίζονται άμεσα με την πρόγνωση.

Ενδοσκοπική και απεικονιστική σταδιοποίηση

Το ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα (EUS)έχει υψηλή ακρίβεια για τον προσδιορισμό του βάθους διήθησης (Τ staging).
Η αξονική τομογραφία (CT)και η μαγνητική (MRI) είναι οι βασικές μέθοδοι για την εκτίμηση λεμφαδενικής συμμετοχής και απομακρυσμένων μεταστάσεων.
Η σταδιοποίησημέσω λαπαροσκοπικής διερεύνησης είναι απαραίτητη για ανίχνευση περιτοναϊκής καρκινωμάτωσης, ιδιαίτερα σε όγκους προχωρημένου σταδίου.

Προγνωστικοί δείκτες

Η πρόγνωση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, τόσο κλινικούς όσο και μοριακούς.

Κλινικοπαθολογικοί δείκτες

Στάδιο κατά τη διάγνωση:Ο σημαντικότερος προγνωστικός παράγοντας. Η 5ετής επιβίωση κυμαίνεται από >90% στο στάδιο Ι έως <10% στο στάδιο IV.
Βάθος διήθησης:Όσο βαθύτερη είναι η διήθηση, τόσο χειρότερη η πρόγνωση.
Λεμφαδενική συμμετοχή:Ο αριθμός των διηθημένων λεμφαδένων αποτελεί ισχυρό προγνωστικό δείκτη.
Ιστολογικός τύπος:Ο εντερικός τύπος έχει γενικά καλύτερη πρόγνωση από τον διάχυτο τύπο.
Χειρουργικά όρια (R0 εκτομή):Η πλήρης αφαίρεση του όγκου χωρίς υπολειπόμενη νόσο βελτιώνει σημαντικά την πρόγνωση.

Μοριακοί και βιολογικοί δείκτες

Η πρόοδος στη μοριακή παθολογία έχει αναδείξει νέους προγνωστικούς και προβλεπτικούς δείκτες:

HER2 υπερέκφραση:Συνδέεται με πιο επιθετική νόσο αλλά επιτρέπει στοχευμένη θεραπεία (trastuzumab).
PD-L1 έκφραση:Σχετίζεται με ανταπόκριση σε ανοσοθεραπεία με αναστολείς PD-1.
MSI-high (μικροδορυφορική αστάθεια):Προγνωστικά ευνοϊκή, σχετίζεται με καλύτερη πρόγνωση και αυξημένη ανταπόκριση σε ανοσοθεραπεία.
Μεταλλάξεις CDH1 (E-cadherin):Χαρακτηριστικές του διάχυτου τύπου, σχετίζονται με αυξημένη διηθητική και μεταστατική ικανότητα.
Αγγειογενετικοί δείκτες (VEGF):Συνδέονται με αυξημένη πιθανότητα μετάστασης και δυσμενή πρόγνωση.

Παρανεοπλασματικοί εκδηλώσεις:

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η παρουσία παρανεοπλασματικών συνδρόμων (π.χ. θρομβοφιλία, δερματοπάθειες) μπορεί να αποτελεί ένδειξη προχωρημένης νόσου.

Επιβίωση

Η 5ετής επιβίωση κυμαίνεται σημαντικά ανάλογα με το στάδιο:

Στάδιο I: >90%.
Στάδιο II: 50–60%.
Στάδιο III: 20–30%.
Στάδιο IV: <10%.

Η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί συνεπώς το πιο κρίσιμο σημείο για τη βελτίωση της πρόγνωσης, κάτι που εξηγεί γιατί χώρες με προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου (π.χ. Ιαπωνία, Νότια Κορέα) έχουν πολύ υψηλότερα ποσοστά επιβίωσης.

Θεραπευτικές Προσεγγίσεις

Η θεραπεία του καρκίνου του στομάχου εξαρτάται από το στάδιο της νόσου, τη γενική κατάσταση του ασθενούς και τα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου. Στόχος είναι η πλήρης εκτομή της νόσου, όπου αυτό είναι εφικτό, σε συνδυασμό με συστηματικές θεραπείες που στοχεύουν στην ελαχιστοποίηση της πιθανότητας υποτροπής ή στη βελτίωση της επιβίωσης σε προχωρημένα στάδια.

Χειρουργική θεραπεία

Η χειρουργική εξακολουθεί να αποτελεί τη θεραπεία εκλογής για δυνητικά ιάσιμους όγκους.

Τύποι γαστρεκτομής

Ολική γαστρεκτομή:Αφαιρείται ολόκληρο το στομάχι, μαζί με τμήμα του οισοφάγου ή του δωδεκαδακτύλου εφόσον απαιτείται.
Υφολικήγαστρεκτομή (subtotal): Διατηρείται μέρος του στομάχου, συνήθως στο άνω ή κάτω τμήμα, αναλόγως της θέσης του όγκου.
Ενδοσκοπική εκτομή βλεννογόνου (EMR) ή υποβλεννογόνια εκτομή (ESD):Χρησιμοποιούνται σε επιλεγμένους ασθενείς με πρώιμο καρκίνο, χωρίς λεμφαδενική συμμετοχή.

Λεμφαδενικός καθαρισμός

Η έκταση της λεμφαδενεκτομής αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την πρόγνωση:

D1:Αφαίρεση των επιχώριων λεμφαδένων κατά μήκος του στομάχου.
D2:Εκτεταμένη λεμφαδενεκτομή, που περιλαμβάνει λεμφαδένες κατά μήκος της ηπατικής, σπληνικής και κοιλιακής αρτηρίας. Αποτελεί το πρότυπο φροντίδας σε εξειδικευμένα κέντρα, καθώς σχετίζεται με βελτιωμένη επιβίωση.

Χειρουργικά όρια

Η επίτευξη R0 εκτομής (χωρίς υπολειπόμενη μακροσκοπική ή μικροσκοπική νόσο) είναι απαραίτητη για την πιθανότητα ίασης.

Συστηματική θεραπεία

Δεδομένου ότι ο καρκίνος του στομάχου είναι συχνά συστηματική νόσος ήδη κατά τη διάγνωση, η χημειοθεραπεία και οι στοχευμένες θεραπείες παίζουν κεντρικό ρόλο.

Χημειοθεραπεία

Νεοεπικουρική (προεγχειρητική):Στόχος η μείωση του όγκου και η αύξηση της πιθανότητας πλήρους εκτομής.
Επικουρική (μετεγχειρητική):Μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής, ιδιαίτερα μετά από D2 λεμφαδενεκτομή.
Παρηγορική (σε μεταστατική νόσο):Παρατείνει την επιβίωση και βελτιώνει την ποιότητα ζωής.

Συχνά χρησιμοποιούμενα σχήματα:

FLOT (5-FU, leucovorin, oxaliplatin, docetaxel)→ καθιερωμένο σχήμα στη νεοεπικουρική/επικουρική θεραπεία.
CAPOX (capecitabine + oxaliplatin).
Cisplatin + 5-FU ή capecitabine.

Στοχευμένες θεραπείες

Η πρόοδος στη μοριακή βιολογία έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη θεραπειών που στοχεύουν σε συγκεκριμένα μοριακά μονοπάτια:

Trastuzumab (αντι-HER2):Χορηγείται σε HER2-θετικό γαστρικό καρκίνο, σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία.
Ramucirumab (αντι-VEGFR2):Αναστέλλει την αγγειογένεση, χρησιμοποιείται σε δεύτερη γραμμή θεραπείας.
Claudin 18.2 (zolbetuximab):Νέος στόχος σε ανάπτυξη για επιλεγμένους ασθενείς.
MET και FGFR2 inhibitors:Εξετάζονται σε κλινικές δοκιμές.

Ανοσοθεραπεία

Η ανοσοθεραπεία αποτελεί σημαντική εξέλιξη στη θεραπεία του γαστρικού καρκίνου:

Pembrolizumab, nivolumab (αναστολείς PD-1):Ενδείκνυνται σε ασθενείς με MSI-high ή με υψηλή έκφραση PD-L1.
Η ανταπόκριση είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή σε επιλεγμένους ασθενείς, με παρατεταμένη επιβίωση ακόμη και σε προχωρημένα στάδια.

Ακτινοθεραπεία

Η ακτινοθεραπεία έχει περιορισμένο ρόλο λόγω της κινητικότητας του στομάχου και της ευαισθησίας των παρακείμενων οργάνων. Χρησιμοποιείται κυρίως:

Σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία ως χημειοακτινοθεραπεία (κυρίως σε ΗΠΑ).
Σε παρηγορικά πλαίσια (π.χ. για αιμορραγία, πόνο).

Πολυεπιστημονική προσέγγιση

Η βέλτιστη αντιμετώπιση απαιτεί συνεργασία χειρουργού, ογκολόγου, ακτινοθεραπευτή, γαστρεντερολόγου, παθολογοανατόμου και διαιτολόγου. Η διατροφή, η ψυχολογική υποστήριξη και η αντιμετώπιση επιπλοκών (π.χ. απόφραξη, καχεξία) αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της φροντίδας.

Καινοτόμες θεραπείες και μελλοντικές προοπτικές

Οι τρέχουσες ερευνητικές κατευθύνσεις περιλαμβάνουν:

Συνδυασμούς ανοσοθεραπείας και στοχευμένων θεραπειών.
Χρήση υγρής βιοψίας (circulating tumor DNA)για παρακολούθηση της νόσου και εξατομίκευση θεραπείας.
CAR-T κύτταρακαι θεραπείες με βάση το μικροβίωμα ως νέες στρατηγικές.

Πρόγνωση & Επιβίωση

Η πρόγνωση του καρκίνου του στομάχου εξαρτάται από έναν συνδυασμό κλινικών, παθολογοανατομικών και μοριακών παραγόντων, με το στάδιο κατά τη διάγνωση να αποτελεί τον πιο σημαντικό προγνωστικό δείκτη.

Επίδραση του σταδίου στην πρόγνωση

Η σταδιοποίηση κατά TNM είναι καθοριστική:

Στάδιο I:Η 5ετής επιβίωση υπερβαίνει το 90%, ιδιαίτερα σε χώρες με προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου (π.χ. Ιαπωνία, Νότια Κορέα).
Στάδιο II:Η επιβίωση κυμαίνεται γύρω στο 50–60%.
Στάδιο III:Η επιβίωση μειώνεται στο 20–30%, με υψηλό ποσοστό υποτροπής.
Στάδιο IV:Η πρόγνωση είναι ιδιαίτερα δυσμενής, με 5ετή επιβίωση <10%.

Παράγοντες που επηρεάζουν την πρόγνωση

Κλινικοπαθολογικοί παράγοντες

Βάθος διήθησης:Όσο βαθύτερη η διήθηση, τόσο χειρότερη η πρόγνωση.
Λεμφαδενική συμμετοχή:Ο αριθμός και η έκταση της διήθησης λεμφαδένων είναι καθοριστικοί.
Ιστολογικός τύπος:
- Ο εντερικός τύποςσχετίζεται με πιο προβλέψιμη εξέλιξη.
- Ο διάχυτος τύποςχαρακτηρίζεται από διηθητική συμπεριφορά, περιτοναϊκές μεταστάσεις και χειρότερη πρόγνωση.
Χειρουργικά όρια:Η επίτευξη R0 εκτομής είναι προϋπόθεση για μακροχρόνια επιβίωση.

Μοριακοί και γενετικοί παράγοντες

MSI-high:Συνδέεται με καλύτερη πρόγνωση και αυξημένη ανταπόκριση σε ανοσοθεραπεία.
EBV-θετικοί όγκοι:Εμφανίζουν σχετικά ευνοϊκή πρόγνωση.
HER2 υπερέκφραση:Συνδέεται με επιθετικότερη νόσο, αλλά η στοχευμένη θεραπεία με trastuzumab βελτιώνει την πρόγνωση.
Μεταλλάξεις CDH1:Στον διάχυτο τύπο σχετίζονται με κακή πρόγνωση και αυξημένη πιθανότητα περιτοναϊκής καρκινωμάτωσης.

Θεραπευτικοί παράγοντες

Είδος χειρουργικής επέμβασης:Η D2 λεμφαδενεκτομή, όταν εκτελείται σε εξειδικευμένα κέντρα, βελτιώνει την επιβίωση.
Συνδυασμός με συστηματική θεραπεία:Η χρήση νεοεπικουρικής ή επικουρικής χημειοθεραπείας αυξάνει την πιθανότητα μακροχρόνιας επιβίωσης.
Πρόσβαση σε στοχευμένες και ανοσοθεραπείες:Αλλάζει δραστικά την πρόγνωση σε υποομάδες ασθενών.

Υποτροπή και μοτίβα εξέλιξης

Η υποτροπή παραμένει συχνή, ακόμη και μετά από ριζική εκτομή:

Τοπική υποτροπήστην αναστόμωση ή στην περιοχή του στομάχου.
Λεμφαδενική υποτροπήσε περιοχικούς ή απομακρυσμένους λεμφαδένες.
Αιματογενείς μεταστάσεις, κυρίως στο ήπαρ και λιγότερο συχνά στους πνεύμονες.
Περιτοναϊκή καρκινωμάτωση, χαρακτηριστική κυρίως για τον διάχυτο τύπο και τους όγκους με μετάλλαξη CDH1.

Η πρόγνωση μετά την υποτροπή είναι συνήθως πτωχή, με μέση επιβίωση λίγων μηνών, αν και οι σύγχρονες συστηματικές θεραπείες έχουν αρχίσει να βελτιώνουν την εικόνα.

Διαφορές ανά γεωγραφική περιοχή

Οι διαφορές στην πρόγνωση μεταξύ Δύσης και Ανατολής είναι σημαντικές:

Στην Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα, η 5ετής επιβίωση ξεπερνά το 60%, λόγω πρώιμης διάγνωσης μέσω εθνικών προγραμμάτων ελέγχου.
Στη Δύση, όπου η διάγνωση τίθεται συχνότερα σε προχωρημένο στάδιο, η 5ετής επιβίωση σπάνια υπερβαίνει το 30%.

Ποιότητα ζωής

Η πρόγνωση δεν αφορά μόνο την επιβίωση αλλά και την ποιότητα ζωής:

Οι χειρουργικές επεμβάσεις (ολική γαστρεκτομή) επηρεάζουν τη διατροφή και τον μεταβολισμό.
Η καχεξία και οι γαστρεντερικές διαταραχές είναι συχνά προβλήματα.
Η παρηγορική φροντίδα σε προχωρημένα στάδια είναι απαραίτητη για τον έλεγχο του πόνου και τη διατήρηση αξιοπρεπούς ποιότητας ζωής.

Πρόληψη και Προσυμπτωματικός Έλεγχος

Η πρόληψη του καρκίνου του στομάχου αποτελεί βασικό πυλώνα στη μείωση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας. Δεδομένου ότι η νόσος συχνά διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο, οι στρατηγικές πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Πρωτογενής πρόληψη

Η πρωτογενής πρόληψη στοχεύει στη μείωση της επίπτωσης μέσω παρεμβάσεων που περιορίζουν τους παράγοντες κινδύνου:

Εξάλειψη Helicobacter pylori

Η εκρίζωση του pyloriμε τριπλή ή τετραπλή θεραπεία (αντιβιοτικά + αναστολέας αντλίας πρωτονίων) μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης γαστρικού καρκίνου.
Η στρατηγική αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σε χώρες με υψηλή επίπτωση και θεωρείται ισχυρή δημόσια υγειονομική παρέμβαση.

Διατροφικές παρεμβάσεις

Μείωση κατανάλωσης αλατισμένων, καπνιστώνκαι επεξεργασμένων τροφών.
Αύξηση πρόσληψης φρούτων και λαχανικών, πλούσιων σε βιταμίνη C, καροτενοειδή και φυτοχημικά με αντιοξειδωτική δράση.
Περιορισμός αλκοόλκαι διακοπή καπνίσματος.

Χημειοπροφύλαξη

Αρκετές μελέτες έχουν διερευνήσει φάρμακα με πιθανή προστατευτική δράση:

Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ) και ασπιρίνη → φαίνεται να μειώνουν τον κίνδυνο, αλλά η χρήση τους δεν έχει καθιερωθεί λόγω παρενεργειών.
Αντιοξειδωτικά συμπληρώματα → τα δεδομένα παραμένουν ασαφή.

Δευτερογενής πρόληψη (προσυμπτωματικός έλεγχος)

Η δευτερογενής πρόληψη στοχεύει στην έγκαιρη διάγνωση σε ασυμπτωματικούς ασθενείς, πριν η νόσος καταστεί μη ιάσιμη.

Ενδοσκοπικός έλεγχος

Στην Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα εφαρμόζονται εθνικά προγράμματα μαζικού ενδοσκοπικού ελέγχου, τα οποία έχουν οδηγήσει σε υψηλότερα ποσοστά πρώιμης διάγνωσης και επιβίωσης.
Στη Δύση, λόγω χαμηλότερης επίπτωσης, ο μαζικός έλεγχος δεν θεωρείται οικονομικά αποδοτικός. Ενδείκνυται όμως για ομάδες υψηλού κινδύνου (π.χ. οικογενειακό ιστορικό, προκαρκινικές αλλοιώσεις).

Μη ενδοσκοπικές μέθοδοι

Βιοδείκτες σε ανάπτυξη, όπως microRNA στον ορό ή στο σάλιο, ενδέχεται στο μέλλον να αποτελέσουν μη επεμβατικά εργαλεία screening.

Τριτογενής πρόληψη

Αφορά την πρόληψη υποτροπής ή νέων κακοηθειών σε ασθενείς που έχουν ήδη διαγνωστεί:

Συστηματική παρακολούθηση μετά από γαστρεκτομή με ενδοσκόπηση και απεικονιστικό έλεγχο.
Διατροφική υποστήριξη και αντιμετώπιση καχεξίας.
Ενθάρρυνση υγιεινής ζωής και αποφυγή καρκινογόνων συνηθειών.

Προληπτικές χειρουργικές παρεμβάσεις

Σε ειδικές περιπτώσεις, όπως στον κληρονομικό διάχυτο καρκίνο του στομάχου με μεταλλάξεις στο γονίδιο CDH1, συνιστάται προφυλακτική γαστρεκτομή, ακόμη και σε απουσία συμπτωμάτων, λόγω της υψηλής πιθανότητας ανάπτυξης διηθητικού καρκίνου.

Συμπεράσματα & Μελλοντικές Προοπτικές

Ο καρκίνος του στομάχου παραμένει μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις στην ογκολογία, καθώς χαρακτηρίζεται από υψηλή θνησιμότητα και συχνή διάγνωση σε προχωρημένα στάδια. Παρά τις προόδους στη διάγνωση και τη θεραπεία, τα ποσοστά επιβίωσης παραμένουν περιορισμένα σε πολλές περιοχές του κόσμου, ιδίως στη Δύση.

Συμπεράσματα

Πολυπαραγοντική αιτιολογία:
Η νόσος είναι αποτέλεσμα σύνθετης αλληλεπίδρασης λοιμογόνων παραγόντων (κυρίως H. pylori), διατροφικών συνηθειών, γενετικής προδιάθεσης και επιγενετικών μηχανισμών.

Πρώιμη διάγνωση:
Η έγκαιρη ανίχνευση αποτελεί το σημαντικότερο εργαλείο για τη βελτίωση της πρόγνωσης. Τα προγράμματα μαζικού ενδοσκοπικού ελέγχου σε Ιαπωνία και Κορέα αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα επιτυχούς στρατηγικής δημόσιας υγείας.

Σταδιοποίηση και πρόγνωση:
Η σταδιοποίηση κατά TNM καθορίζει τη θεραπευτική προσέγγιση και τη μακροπρόθεσμη επιβίωση. Η πρόγνωση παραμένει φτωχή σε προχωρημένα στάδια, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη πρώιμης διάγνωσης.

Θεραπευτικές στρατηγικές:

Η χειρουργική εκτομή με D2 λεμφαδενεκτομή παραμένει η θεραπεία εκλογής για δυνητικά ιάσιμους όγκους.
Η συνδυασμένη χρήση χημειοθεραπείας, στοχευμένων θεραπειών και ανοσοθεραπείας έχει βελτιώσει τα ποσοστά επιβίωσης, ιδιαίτερα σε επιλεγμένες μοριακές υποομάδες.
Η πολυεπιστημονική προσέγγιση είναι απαραίτητη για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση.

Πρόληψη:
Η εκρίζωση του H. pylori, η υιοθέτηση υγιεινής διατροφής και η αποφυγή καπνίσματος και υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο.

Μελλοντικές προοπτικές

Μοριακή ταξινόμηση και εξατομικευμένη θεραπεία:
Οι μοριακές υποκατηγορίες που καθιερώθηκαν από TCGA και ACRG ανοίγουν τον δρόμο για στοχευμένες θεραπείες προσαρμοσμένες στο γενετικό και επιγενετικό προφίλ κάθε ασθενούς.

Ανοσοθεραπεία:
Οι αναστολείς PD-1/PD-L1 έχουν ήδη αλλάξει το θεραπευτικό τοπίο σε υποομάδες ασθενών. Μελλοντικά, ο συνδυασμός τους με στοχευμένα φάρμακα ή χημειοθεραπεία ενδέχεται να διευρύνει το φάσμα των ασθενών που ωφελούνται.

Καινοτόμες θεραπείες:

Αντισώματα έναντι CLDN18.2 (zolbetuximab).
Αναστολείς MET, FGFR2 και άλλων ογκογονιδίων.
Θεραπείες με CAR-T κύτταρα και εμβόλια έναντι όγκων.

Μη επεμβατικά διαγνωστικά εργαλεία:
Η ανάπτυξη υγρής βιοψίας (circulating tumor DNA, exosomes) και βιοδεικτών στον ορό ή το σάλιο υπόσχεται έγκαιρη διάγνωση και καλύτερη παρακολούθηση της νόσου.

Δημόσια υγεία και screening:
Η εμπειρία των χωρών με υψηλή επίπτωση δείχνει ότι ο μαζικός ενδοσκοπικός έλεγχος σώζει ζωές. Προσαρμοσμένα προγράμματα για ομάδες υψηλού κινδύνου στη Δύση θα μπορούσαν να βελτιώσουν τα ποσοστά πρώιμης διάγνωσης.

Τελική εκτίμηση

Ο καρκίνος του στομάχου αποτελεί νόσο υψηλής βιολογικής πολυπλοκότητας, με ετερογένεια τόσο σε μοριακό επίπεδο όσο και στην κλινική πορεία. Παρά τη σημαντική πρόοδο στη χειρουργική, τη χημειοθεραπεία και τις νέες βιολογικές θεραπείες, η πρόγνωση παραμένει δυσμενής για πολλούς ασθενείς. Το μέλλον βρίσκεται στην εξατομικευμένη ιατρική, στην ευρεία εφαρμογή προληπτικών μέτρων και στη συνεχή έρευνα για καινοτόμες θεραπευτικές στρατηγικές.

Η κατανόηση των μοριακών μηχανισμών, η εφαρμογή νέων διαγνωστικών εργαλείων και η ενίσχυση των προγραμμάτων δημόσιας υγείας είναι οι τρεις βασικοί άξονες που θα καθορίσουν την επόμενη δεκαετία στην αντιμετώπιση του γαστρικού καρκίνου.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΜΑΖΙ ΜΑΣ